Wednesday, January 27, 2016 - 14:13

Tình huống: A là người quốc tịch Canada. A có hành vi phạm tội giết người trên lãnh thổ Việt Nam và bị bắt tại Anh. Hỏi: Hành vi phạm tội của A có bị xử lí theo Bộ Luật Hình sự Việt Nam không? Giả định A là người thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao thì hành vi của A có bị coi là tội phạm không?

Trả lời: Căn cứ vào những quy định mới nhất của Bộ luật hình sự 2015, Tư vấn Việt Luật xin giải quyết tình huống như sau:

1. Áp dụng hiệu lực không gian của bộ luật hình sự 2015:

a. Căn cứ pháp lý:

Điều 5 Bộ luật hình sự 2015 quy định về hiệu lực của Bộ luật hình sự đối với những hành vi phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam như sau:

" 1. Bộ luật hình sự được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Quy định này cũng được áp dụng đối với hành vi phạm tội hoặc hậu quả của hành vi phạm tội xảy ra trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam hoặc tại vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam.

2. Đối với người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo tập quán quốc tế, thì vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết theo quy định của điều ước quốc tế hoặc theo tập quán quốc tế đó; trường hợp điều ước quốc tế đó không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao."

b. Áp dụng tình huống:

Trong trưởng hợp A không thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao, theo Khoản 1 Điều 5 nêu trên thì hành vi phạm tội của A vẫn chịu sự áp dụng của luật hình sự Việt Nam. Tức là, A vẫn bị coi là tội phạm khi phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam dù A là công dân nước nào hay không quốc tịch, Việt Nam có thể truy cứu trách nhiệm hình sự A và xử lý theo luật hình sự Việt Nam. Việt Nam “ có thể ” xử lý A theo luật hình sự Việt Nam là vì, trước hết, A phải được dẫn độ về Việt Nam.

Tuy nhiên, đây là một vấn đề phức tạp, liên quan đến 3 nước: Canada, Việt Nam và Anh, nên để giải quyết thì còn phụ thuộc vào các hiệp định, các điều ước quốc tế… mà các nước có kí kết hoặc thoả thuận. 

Theo nguyên tắc quốc tịch chủ động, vì A là công dân Canada, luật hình sự Canada có hiệu lực đối với A, dù A phạm tội ở Việt Nam. Theo nguyên tắc lãnh thổ, luật hình sự Việt Nam cũng có hiệu lực với A, dù A là công dân Canada. Như vậy luật hình sự của hai quốc gia đều có hiệu lực về không gian đối với A, do đó chỉ có Việt Nam hoặc Canada mới có quyền xử A. Tuy nhiên, A lại bị bắt ở Anh, nên có các trường hợp sau:

Thứ nhất, nếu giữa Việt Nam và Anh không có hiệp định tương trợ tư pháp hình sự, hoặc hiệp định dẫn độ, khi cả Việt Nam và Canada đều yêu cầu Anh dẫn độ A, thì Anh có quyền từ chối dẫn độ A về Việt Nam để dẫn độ A về Canada. Khi đó, hồ sơ vụ án, tang vật… sẽ được chuyển cho phía Canada tiếp tục truy cứu trách nhiệm hình sự với A và A sẽ bị xử lý theo luật hình sự Canada.

      

Bộ luật hình sự được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

 

Thứ hai, A sẽ được dẫn độ về Việt Nam nếu Anh đồng ý hoặc giữa Việt Nam và Anh có hiệp định tương trợ tư pháp hình sự, hay hiệp định dẫn độ ( thực tế, ngày 13/1/2009, Việt Nam và Anh đã kí hiệp định tương trợ tư pháp hình sự; ngày 30/9/2009, tại thủ đô Luân Đôn Anh, Thứ trưởng Bộ Công an Việt Nam Trần Đại Quang và Thứ trưởng Bộ Nội vụ Anh phụ trách cảnh sát, tội phạm và an ninh David Hanson đã ký phê chuẩn Hiệp định tương trợ tư pháp mới về hình sự. Theo đó, cho phép hai bên đẩy nhanh việc trao đổi các bằng chứng trong việc điều tra tội phạm giữa hai nước ).

Khi đó, A sẽ bị xử lý theo luật hình sự Việt Nam, tất nhiên phải tuân thủ Công ước Quốc tế, Hiệp định kí kết giữa Việt Nam và Canada (nếu có)… Trong trường hợp này, nếu Canada yêu cầu dẫn độ A từ Việt Nam về Canada thì cơ quan tố tụng có thẩm quyền của Việt Nam “ có thể ” từ chối dẫn độ để xử lý theo luật hình sự Việt Nam. Tức là nếu Việt Nam đồng ý cho dẫn độ, thì A sẽ lại được dẫn độ về Canada, xử lý theo luật hình sự Canada.

2. Trường hợp miễn trừ ngoại giao.

Dù A được quyền miễn trừ ngoại giao, nhưng theo luật hình sự Việt Nam, A vẫn bị coi là tội phạm, hành vi giết người của A phù hợp với Khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự Việt Nam 2015. Tức là, có đầy đủ 4 dấu hiệu của tội phạm: tính nguy hiểm cho xã hội, tính có lỗi, tính trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt.

Tuy nhiên, vì A được quyền miễn trừ ngoại giao, nên theo Khoản 2 Điều 5 luật sự hình sự Việt Nam, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với A được giải quyết bằng con đường ngoại giao, Việt Nam không có quyền xét xử A; cũng không có chuyện dẫn độ A từ Anh về Việt Nam, kể cả trong trường hợp đã có thoả thuận giữa Anh và Việt Nam về việc dẫn độ tội phạm. Nhưng với hành vi giết người, dù là pháp luật nước nào cũng sẽ quy định là tội phạm, A chắc chắn phải chịu trách nhiệm hình sự và hình phạt, cùng với việc bị mất quyền miễn trừ ngoại giao. 

3. Văn bản pháp luật áp dụng:

Bộ luật hình sự 2015

ĐỂ BIẾT THÊM THÔNG TIN PHÁP LÝ HOẶC SỬ DỤNG DỊCH VỤ QUÝ KHÁCH VUI LÒNG LIÊN HỆ
CÔNG TY TƯ VẤN VIỆT LUẬT
 
Liên hệ yêu cầu dịch vụ hỗ trợ vui lòng gọi: 0935 886 996 ; Hotline: 0985 989 256 - 0965 999 345
 
Văn phòng Tại Hà Nội:
Địa chỉ: Số 8 ngõ 22 Đỗ Quang (trên đường Trần Duy Hưng),  Cầu Giấy, Hà Nội
Tel: 02436 856 856 -  02437 332 666 - Email: congtyvietluathanoi@gmail.com
Văn phòng Tại TP Hồ Chí Minh:
Địa chỉ: Địa chỉ: Số 491/1 Trường Chinh, Phường 14, Q. Tân Bình, TP.HCM
Tel: 0968 29 33 66
Hãy nhấc máy gọi 1900 6199 để được tư vấn luật hoàn toàn miễn phí. Chúng tôi với đội ngũ luật sư, chuyên viên tư vấn giỏi, uy tín, và có tính chuyên nghiệp, tính quốc tế cao, có thể  đáp ứng đầy đủ yêu cầu của khách hàng tốt nhất.

Facebook comments