Phân loại nghĩa vụ dân sự

0
329

 Như chúng ta được biết, chủ thể của nghĩa vụ dân sự là những người tham gia vào quan hệ nghĩa vụ dân sự. Khi tham gia vào quan hê nghĩa vụ dân sự, thì đồng thời sẽ phát sinh quyền và nghĩa vụ

    Như chúng ta được biết, chủ thể của nghĩa vụ dân sự là những người tham gia vào quan hệ nghĩa vụ dân sự. Khi tham gia vào quan hê nghĩa vụ dân sự, thì đồng thời sẽ phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên chủ thể đôi khi quyền và nghĩa vụ phát sinh sẽ liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người thứ ba. Vì vậy, cần xác định rõ phạm vi của nghĩa vụ cũng như quyền lợi ứng với từng chủ thể. Tùy thuộc vào tính chất, đặc điểm và nội dung của mỗi quan hệ nghĩa vụ mà phân loại các trường hợp nghĩa vụ dân sự khác nhau.
 
1. Nghĩa vụ dân sự riêng rẽ:
Điều 297 BLDS 2005 quy định về nghĩa vụ dân sự riêng rẽ : ” Khi nhiều người cùng thực hiện một nghĩa vụ dân sự, nhưng mỗi người có một phần nghĩa vụ nhất định và riêng rẽ với nhau thì mỗi người chỉ phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình.”
Nghĩa vụ dân sự riêng rẽ là loại nghĩa vụ nhiều người, trong đó mỗi chủ thể có nghĩa vụ chỉ phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình hoặc một trong số những người có quyền chỉ có thể yêu cầu người có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ cho riêng phần quyền của mình. 
Khi nhiều người cùng thực hiện một nghĩa vụ dân sự, nhưng mỗi người có một phần nghĩa vụ nhất định và riêng rẽ với nhau thì mỗi người chỉ phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình.
Ví dụ: Ba người thực hiện việc trang trí cho một căn phòng, một người chịu trách nhiệm lăn sơn, một người sắp xếp nội thất, một người phụ trách trang trí sàn và trần của căn phòng. 
 
2.Nghĩa vụ dân sự liên đới
       Nghĩa vụ dân sự liên đới được quy định tại điều 298 BLDS 2005:
phan-loai-nghia-vu-dan-su
“1. Nghĩa vụ dân sự liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
2. Trong trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình.
3. Trong trường hợp bên có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, nhưng sau đó lại miễn cho người đó thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa vụ.
4. Trong trường hợp bên có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình thì những người còn lại vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ của họ.”
điều 299 BLDS 2005:
“1. Nghĩa vụ dân sự đối với nhiều người có quyền liên đới là nghĩa vụ mà theo đó mỗi người trong số những người có quyền đều có thể yêu cầu bên có nghĩa vụ thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
2. Bên có nghĩa vụ có thể thực hiện nghĩa vụ của mình đối với bất cứ ai trong số những người có quyền liên đới.
3. Trong trường hợp một trong số những người có quyền liên đới miễn cho bên có nghĩa vụ không phải thực hiện phần nghĩa vụ đối với mình thì bên có nghĩa vụ vẫn phải thực hiện phần nghĩa vụ còn lại đối với những người có quyền liên đới khác.”
-Nghĩa vụ dân sự liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
– Trong trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình.
-Trong trường hợp bên có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, nhưng sau đó lại miễn cho người đó thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa vụ.
-Trong trường hợp bên có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình thì những người còn lại vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ của họ.
Ví dụ: A, B, C cùng nhận nhiệm vụ cắt tỉa cây cho một công viên. Vậy thì nghĩa vụ của A, B, C là liên đới với nhau, khi một cá nhân làm sai, ảnh hưởng đến tiến độ công việc hoặc ảnh hưởng đến tài sản thì 3 người cùng có trách nhiệm.
3. Nghĩa vụ dân sự được phân chia theo phần
Nghĩa vụ dân sư được phân chia theo phần được pháp luật quy định tại điều 300 BLDS 2005:
“1. Nghĩa vụ dân sự phân chia được theo phần là nghĩa vụ mà đối tượng của nghĩa vụ là vật chia được hoặc công việc có thể chia thành nhiều phần để thực hiện.
2. Bên có nghĩa vụ có thể thực hiện từng phần nghĩa vụ, trừ trường hợp có thoả thuận khác.”
Đối tượng của nghĩa vụ dân sự hết sức đa dạng , mỗi một loại đối tượng cụ thể có những đặc điểm và tính chất khác nhau. Do đó, tùy thuộc đối tượng như thế nào mà nghĩa vụ dân sự đó có thể là nghĩa vụ dân sự phân chia được hoặc không phân chia được theo phần. 
 
4. Nghĩa vụ dân sự hoàn lại:
-Là nghĩa vụ phát sinh từ một nghĩa vụ khác, một người liên quan đến hai quan hệ nghĩa vụ, người có quyền ở quan hệ trước thì nghĩa vụ ở quan hệ sau vè ngược lại người có quyền ở quan hệ sau thì nghĩa vụ ở quan hệ trước.
– Nghĩa vụ dân sự hoàn lại không được quy định cụ thể trong bất cứ điều luật nào song, nghĩa vụ dân sự hoàn lại có quan hệ tới nhiều nghĩa vụ khác. 
Ví dụ: Trong khoản 2 điều 298 BLDS 2005 có nhắc tới nghĩa vụ dân sự hoàn lại trong trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu người có nghĩa vụ liên đới khác phải thanh toán – hoàn lại phần nghĩa vụ của họ đối với mình. 
 
5. Nghĩa vụ dân sự bổ sung:
     Với vai trò nhằm hoàn thiện phần nghĩa vụ dân sự chính trước đó khi đến thời hạn mà nghĩa vụ chính không được thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ. Vì vậy, nghĩa vụ dân sự bổ sung luôn có mối liên quan với nghĩa vụ dân sự chính, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của không chỉ hai bên chủ thể mà còn liên quan đến bên thứ ba. 
* Văn bản pháp luật áp dụng: